|
Wel eens een folder gelezen die u niet begreep, een handleiding
die vooral méér verwarring gaf, of op een website
vergeefs naar informatie gezocht? O ja?
Waarom is het zo moeilijk om iemand met schriftelijke of
digitale tekst iets duidelijk te maken?Simpel: omdat
de schrijver de gebruiker niet ziet. En omdat hij veel méér
weet dan de gebruiker, maar dat niet altijd doorheeft.
Wilt u zeker weten dat een tekst of website geschikt is
voor de gebruikers, dan dient u hem bij hén te testen.
Bij een gebruikstest gaat het om de bevindingen van de lezers
of webbezoekers. Kunnen zij de gewenste informatie vinden, begrijpen
zij wat er staat, weten zij wat ze moeten doen? Door gebruikers
commentaar op de tekst of de site te laten geven en met vragen
en opdrachten te testen of zij er goed mee overweg kunnen, spoort
u onverwachte problemen op. De ervaring leert dat iedere test
belangrijke problemen aan het licht brengt die nodig verholpen
moeten worden.
Verborgen informatie
Neem de website van Onze Taal, www.onzetaal.nl. Een
waardevolle site: ruim zevenhonderd taaltips, bijna dagelijks
nieuws over taalonderwerpen, lange lijsten met links naar interessante
taalsites en zelfs hele boeken die niet meer in de winkel te
koop zijn. Het meeste is gemakkelijk te vinden.
De site bevat ook honderden signalementen (korte besprekingen)
van publicaties over taal. Maar waar? Bij een test bleek dat
proefgebruikers ze niet zagen. En als ze de opdracht kregen
om uit te zoeken welke boeken Ewoud Sanders de laatste tijd
heeft geschreven, lukte dat niet. De signalementen bleken te
goed verstopt.
De signalementen komen uit de rubriek InZicht in het
maandblad Onze Taal. Daarom stonden ze op de site onder de knop
Over genootschap en maandblad. Maar voor bezoekers is
dat niet direct logisch. Niet iedereen kent het blad, en ook
abonnees zullen niet snel denken: O, zouden onder die knop ook
signalementen staan? De knop geeft daartoe geen enkele indicatie.
Ook de homepage repte nergens van signalementen die op de site
staan.
Maar stel, iemand bekijkt wat er zoal op de site staat en klikt
ook op 'Over genootschap en maandblad'. Wat zag hij dan (tijdens
de test)?
Bezoekers kijken altijd eerst naar de woorden die opvallen
en bepalen meteen of er iets interessants tussen zit. Verdere
tekst wordt normaal gesproken niet of nauwelijks gelezen. Hier
vallen de roze gekleurde links op. Op het eerste gezicht gaat
het om de inhoud van voorgaande en komende nummers. De link
InZicht zegt bijna niemand iets. Hij staat op een onhandige
vierde plaats, die er niet op wijst dat het om iets anders dan
de rest gaat. Alleen wie die rubriek van het tijdschrift scherp
op het netvlies heeft staan, weet misschien wat erachter zit.
Bij de drie proefpersonen, allen bekend met het blad, wekte
het geen enkele associatie.
Onduidelijke links
Stel, iemand leest tóch de toelichting bij de link:
'nieuwe publicaties over taal .. '. Ook nu is het niet duidelijk
dat het om honderden signalementen gaat. Het zouden ook publicaties
van Onze Taal zelf kunnen zijn. Op het internet geldt: als niet
haarscherp wordt aangekondigd waar een link naartoe leidt, zal
hij niet snel worden aangeklikt. Alleen mensen die eens willen
zien wat erachter zit, klikken erop, maar dat doet bijna niemand.
Het is als een boekhandel: je zoekt een boek over een bepaald
onderwerp en gaat niet rondneuzen in de kasten om te kijken
of ergens iets interessants staat. Alleen wat de aandacht trekt,
stapels mooie boeken bijvoorbeeld, wordt bekeken. Zo goed komen
de signalementen niet in beeld.
Testen moet
Keer op keer blijken websites slecht afgestemd op niet-lezende,
maar scannende bezoekers - dat is bijna iedereen. Waardevolle
inhoud wordt niet goed onder de aandacht gebracht: op de homepage,
met goede knoppen en met duidelijke informatie op verdere pagina's.
De indeling blijkt voor bezoekers onhandig, de teksten geven
hun inhoud nauwelijks prijs. Stereotiepe fouten, bij iedere
test kom je ze wel tegen. Testen is dus de moeite waard: de
gebruikers laten alle fouten zien waar u zelf blind voor bent.
Dat proefbezoekers de boeken van Ewoud Sanders niet konden
vinden had overigens nog meer oorzaken. Zie hiervoor www.benvroom.nl/pretestenlesonzetaal.htm.
|
