ga naar homepagina

3 Octoberstraat 11
2313 ZL Leiden
tel. 071 - 5131024

ga naar
Ben Vroom usability
home
Ben Vroom usability
usability
Ben Vroom usability
formulieren
Ben Vroom usability
verhalen
Ben Vroom usability
foto's
Ben Vroom usability
curriculum
Ben Vroom usability
email
Ben Vroom usability

USABILITY > webtests en weblessen > les WerkenbijdeOverheid.nl

           
 

Webles WerkenbijdeOverheid.nl / november 2002

Formulieren: zorg voor trefzekere toelichtingen

     
           
 

Vragen in (web)formulieren zijn voor de invuller vaak minder duidelijk dan verwacht. Ontbreken goede toelichtingen, dan raakt de invuller in verwarring, ontstaat de kans op foutieve antwoorden en haakt hij mogelijk af.

Een goed formulier geeft duidelijke toelichtingen waar het ook maar even nodig is, zonder dat ze in de weg zitten. Zie het voorbeeld onderaan de les.

   

 

Externe links:

Werkenbijde
overheid.nl

Metaform

 
           
           
 

Zoek je een baan, dan biedt Werkenbijdeoverheid.nl veel: honderden vacatures en o.a. de mogelijkheid een CV te maken en aan personeelsmedewerkers ter inzage aan te bieden. Veel mensen hebben via deze site een baan bijde overheid gevonden. Naar schatting wordt 60 procent van alle gepubliceerde vacatures bij de overheid via de website vervuld.

Het is een overzichtelijke en meestal handige site. Maar hier en daar kan hij gebruiksvriendelijker, o.a. door enkele formuliervragen van betere instructies te voorzien.

Bijvoorbeeld bij het CV. Als ik dit wil maken, verschijnt dit scherm:

       
           
 

       
           
 

Een duidelijke, overzichtelijke pagina. Maar bij de eerste vraag, 'Titel CV', begrijp ik niet goed wat ik moet invullen. Mijn naam of het soort werk dat ik ambieer? Mijn beroep? Mijn specialisme?
Is de titel alleen voor mijn eigen gebruik op de site, of krijgen personeelsmedewerkers hem ook te zien? Komt hij boven mijn CV te staan?

Naast het invulvak staat een vraagteken, maar als ik er met de muis op ga staan, gebeurt er niets. Ik verwacht een link naar een nieuw schermpje met uitleg, maar dat gebeurt niet.

Ik vul op goed geluk mijn naam en specialisme in.

Later blijkt dat na enkele seconden een popupschermpje verschijnt met "gebruik de titel van je CV om een kernachtige uitleg te geven van wie je bent en wat je doet" - een nuttige instructie. Omdat ik niet lang genoeg gewacht heb, heb ik het niet gezien. Op zich is dat niet vreemd: bezoekers houden zelden secondenlang de muis op een icoontje als niet onmiddellijk verschijnt wat ze verwacht hadden.

Vervolgens gaat het goed tot het invulvak 'Rijbewijs'. Ik rij gewoon auto, maar weet niet of ik 'A' of 'B' of misschien 'B/E' heb. Ik heb mijn rijbewijs niet bij de hand, ik moet het ergens gaan zoeken, dat is lastig. Als ik bij de vraag uitleg had kunnen vinden waar de letters voor staan, was dat erg gemakkelijk geweest.

Verderop bij het invullen van het CV-formulier kom ik af en toe vergelijkbare problemen tegen, bijvoorbeeld is het gewenste salaris dat ik moet opgeven bruto of netto?

Steeds gaat het om zaken die voor de bouwers gesneden koek zijn, maar niet voor iedereen. Daarom komen zulke problemen vaak pas naar voren als proefgebruikers de formulieren invullen.

Overigens wordt de site, ten tijde van het schrijven van deze webles, op deze en andere punten aangepast, zodat hij nog gemakkelijker in gebruik wordt.

De les

Het is erg moeilijk om je bij het maken van formulieren goed te verplaatsen in de onwetende invuller. Daarom: geef overal waar een vraag ook maar de minste twijfel kan oproepen, een duidelijk zichtbare en voldoende informatieve toelichting.
Ga er van uit dat niets voor zich spreekt, tenzij het onmiskenbaar is, zoals bij naam/adresgegevens.

Een vraagteken met een popupschermpje of een link naar een aparte toelichting is vaak niet voldoende:

  • Invullers kijken hier vaak (ten onrechte) niet. Zij vertonen het gebruikelijke 'kick and rush' gedrag: zo snel mogelijk door naar de volgende vraag.

  • Als ze op een vraagteken kijken, verschijnt een popupschermpje vaak te laat. Als de gebruiker een link verwacht (niet ten onrechte - dat is gebruikelijk) en de muis niet in een handje ziet veranderen, is hij vaak al weer weg voordat het popupscherm verschijnt: 'hier zit niets achter'.

Een goede toelichting is direct, duidelijk zichtbaar, bij de vraag in beeld. Of verschijnt automatisch duidelijk in beeld als de invuller bij de vraag terecht komt.

Een trefzeker voorbeeld

Goede toelichtingen die zéker gezien worden, leiden qua vormgeving vaak tot moeilijke keuzes. Lastig is dat toelichtingen bij de vragen ruimte kosten. Zij maken het formulier minder overzichtelijk. Soms is er ook te weinig ruimte als een wat langere uitleg noodzakelijk is.

Formulier-ontwerpbureau Metaform heeft een elegante manier ontwikkeld om toelichtingen goed in beeld te brengen: als de cursor in het invulvak komt, verschijnt direct een toelichting in een goed vormgegeven popupscherm. De toelichting wordt automatisch gezien, zit niet in de weg en verdwijnt als de invuller verder gaat. Hij biedt genoeg ruimte voor voldoende uitleg, zonodig toegelicht met een duidelijk voorbeeld. Juist die voorbeelden nemen vaak de laatste onzekerheid bij de invuller weg.

Klik hier voor het voorbeeld

Snel testen

Aangezien het zo moeilijk is om bij formulieren alle invulproblemen goed te voorzien, zijn gebruikstests hier bij uitstek nuttig. Dit kan gemakkelijk en goedkoop: een paar leken het formulier laten invullen, meekijken en hier en daar doorvragen voor meer inzicht in de problematiek, is voldoende. Paar uurtjes werk.