Het is bij formulieren uitermate belangrijk dat de invuller
voortdurend goed weet wat hij moet doen, niet onnodig belast
wordt en bij iedere vraag weet wat hij moet invullen, zodat
hij foutloze antwoorden geeft.
Belangrijk is dat:
zoveel mogelijk het perspectief van de gebruiker wordt
gekozen: in welke situaties vult hij het in, met welke kennis
van zaken en terminologie?
formulieren bij gebruikers worden getest, waarbij proefinvullers
uiteenlopende invulsituaties voorgelegd krijgen
Zie hierover het artikel 'Test
formulieren!' op deze site.
Maak het formulier zo kort mogelijk - stel alleen de vragen
die onvermijdelijk zijn en schrap alle andere
Zorg dat invullers alleen die vragen te zien krijgen die
op hen van toepassing zijn (als niet iedereen alle vragen
hoeft in te vullen)
Titel
Geef het formulier een titel die zo duidelijk mogelijk maakt
waar het voor dient
Toelichting vooraf
Toelichtingen vooraf worden in de regel niet of nauwelijks
gelezen (ieders blik gaat direct naar de eerste vraag).
Alleen korte, leesbare en scanbare toelichtingen maken een
kans.
Wees zo beknopt en duidelijk mogelijk
uitsluitend nuttige informatie voor de invuller
kort, leesbaar, in alledaagse taal
geen jargon
Maak het scanbaar:
korte alinea's (2-3 regels) met witregels ertussen
iedere alinea met een inhoudelijk kopje (kopje moet
essentie al weergeven)
Geef duidelijk aan waarvoor het formulier dient: wie kan
er wat mee doen?
Voorkom dat invullers onterecht het formulier invullen
en verzenden
Voorkom ook dat invullers via het formulier kansloze aanvragen
doen
Als het risico op een van beide bestaat, dient vooraf
concrete informatie of een keuzemenu te worden geboden aan
de hand waarvan de gebruiker een juiste keuze kan maken
over het al dan niet invullen van het formulier
Indien het formulier moet of kan worden geprint en verzonden,
geef een goede verzend-instructie
DigiD
Voor overheidsformulieren waarbij gegevens via DigiD automatisch
kunnen worden ingevoerd:
geef vooraf een goede inlog-instructie
geef tevens een aanmeld-instructie mét de waarschuwing
dat aanmelding bij DigiD pas na een paar dagen resultaat
oplevert
Duidelijke vragen en toelichtingen
iedere vraag is voor iedere invuller glashelder
zoveel mogelijk alledaags taalgebruik
voor één uitleg vatbaar
toelichtingen die noodzakelijk zijn voor een goed begrip
van de vraag of een juiste antwoordkeuze, staan direct bij
de vraag of verschijnen prominent in beeld
indien termen worden gebruikt die mogelijk niet iedereen
kent (vaktermen, moeilijke woorden, jargon), worden deze
toegelicht bij de vraag of mbv goed in beeld verschijnende
toelichtingen (zie voorbeeld
Metaform)
de toelichting wordt niet achter een icoon (bijv. vraagteken)
verborgen maar is goed zichtbaar of verschijnt prominent
in beeld
toelichtingen zijn duidelijk en informeren voldoende
Relevantie vragen
invullers krijgen uitsluitend vragen die relevant zijn voor
het doel van de invul-actie
indien de relevantie van een vraag onduidelijk kan zijn,
moet deze worden aangegeven
NAW/tel-gegevens
Vragen naar naam, adres, woonplaats en telnr. kunnen het
beste zoals hieronder worden weergegeven. Invulinstructies
zijn dan niet nodig.
Voorletters en tussenvoegsels mogen met of zonder puntjes
en spaties worden ingevuld, een programma zorgt ervoor
dat ze op de juiste manier in de database terecht komen.
Het 'adres' wordt niet gevraagd, vaak vullen mensen
daar straatnaam én huisnummer in (en moeten het
huisnummer later weer verwijderen)
Gebruikers mogen de postcode invullen zoals ze willen
(1111xx; 1111XX; 1111 xx; 1111 XX), een programma zorgt
ervoor dat ze op de juiste manier in de database terecht
komen.
Idem voor het telefoonnummer.
Voorletters
Tussenvoegsels
Achternaam
Geslacht
man
vrouw
Straatnaam en huisnummer
Postcode
Woonplaats
Telefoon
Datum/tijdstip instructie
De beste en meest gebruikte invulinstructie voor data en tijdstippen
is:
Wanneer vond de gebeurtenis plaats?
Datum gebeurtenis
(dd-mm-jjjj)
Tijdstip gebeurtenis
(mm:uu)
Duidelijk welke vragen wel/niet verplicht zijn
geef met een asterisk (*) of de aanduiding 'verplicht' aan
welke velden verplicht ingevuld moeten worden. Gebruik hiervoor
geen andere kleur of lettertype. Geef bij asterisks aan dat
deze vragen verplicht zijn.
Meerkeuze-vragen
meerkeuze-antwoorden moeten elk voor iedereen glashelder
zijn
indien ook maar de geringste kans bestaat dat er meer mogelijkheden
zijn dan als keuzen gepresenteerd, moet er een keuze-antwoord
'overig, namelijk....' in de lijst worden opgenomen
Tekst-vakken
Namen/emailadres: geef voldoende ruimte voor lange namen
of emailadressen.
Een tekstvak geeft een indicatie van de lengte van wat
men kan invullen, ook als het meer tekst kan bevatten dan
de zichtbare ruimte. Maak tekstvakken daarom niet te klein
(grotere tekstvakken: minimaal 50 karakters breed en 10
hoog).
Zorg ervoor dat men de ingetypte tekst bij grotere tekstvakken
gemakkelijk kan nalezen.
Géén wis-knop
Plaats (naast de 'verzend'-knop) NOOIT een wis-knop onderaan
een formulier!
De kans dat mensen na het invullen alles willen wissen is
minimaal, de kans dat ze er per ongeluk op klikken, i.p.v.
op 'verzenden', is vele malen groter.
Fouten-correctie
foutief ingevulde gegevens moeten zo snel mogelijk, liefst
meteen na invullen van het antwoord, worden gedetecteerd,
waarna de invuller de gelegenheid moet worden geboden deze
te corrigeren (bijv. aantal nummers en notatie van een telefoonnummer
of klantennummer, foutieve postcodes etc.).
bij het corrigeren van foutief ingevulde gegevens dient
een duidelijke instructie te worden gegeven, die precies
aangeeft welk antwoord op welke manier moet worden aangepast
de te verbeteren antwoorden kunnen grafisch worden geaccentueerd
(achtergrondkleur of verbergen juist ingevulde vragen)
Controle gegevens
voordat de invuller zijn gegevens definitief verzendt,
krijgt hij ze ter controle aangeboden
tegelijkertijd wordt de mogelijkheid geboden deze eenvoudig
te wijzigen
Duidelijkheid wat er knop gebeurt bij klikken op knop
voorafgaand aan een knop, bijvoorbeeld 'opslaan', 'verzenden'
of 'bestellen', is duidelijk wat er na aanklikken gaat gebeuren
(en hoe hij daarna verder kan)
na aanklikken van zo'n knop verschijnt een vervolgscherm
dat
aangeeft wat er gebeurd is ('bedankt voor uw aankoop/inschrijving/etc.')
aangeeft hoe de procedure verder verloopt
een link geeft om verder te gaan (bijv. naar bestelpagina's
of de homepage)
Bruikbaarheid voor blinden en slechtzienden
Zorg dat ze voldoen aan de W3C richtlijnen, prioriteit
1 en 2
Richtlijnen ingewikkelde formulieren
Formulieren kunnen extra ingewikkeld zijn als ze meerdere invulpagina's
bestrijken of als de invuller gegevens moet invullen die soms
niet direct voorhanden zijn, zoals omzetgegevens of financiële
gegevens. Dat stelt aanvullende eisen aan formulieren.
er moet worden aangegeven hoe ver de invuller gevordend
is in het formulier, bijv. met aan balkje dat alle stappen
aangeeft én welke stappen al doorlopen zijn
ingevulde gegevens mogen niet verloren gaan, ook niet die
op eerdere formulierpagina's
alle ingevulde gegevens moeten eenvoudig kunnen worden
gewijzigd
geef 'vorige'- en 'volgende'-links om door het formulier
te bladeren; het gebruik van de back-knop leidt er vaak
toe dat gegevens verloren gaan - dat kan zo voorkomen worden
als de mogelijkheid bestaat dat de invuller langere tijd
nodig heeft om gegevens te achterhalen, bijv. lastige financiële
(bedrijfs)gegevens, moeten reeds ingevulde gegevens bewaard
kunnen worden
indien berekeningen moeten worden uitgevoerd, dient de
site dit te ondersteunen
